Trening po mastektomii cz.1

Płot obwieszony biustonoszami

Tytułem wstępu

W ciągu roku (a tak naprawdę w ciągu jednego miesiąca) zgłosiły się do mnie dwie Panie po mastektomii. Nie wiem czy to dużo, ale powiem Wam jedno – na konsultacji (tej pierwszej) trochę mnie zamurowało. Co ja tak w ogóle mogę z nimi robić, żeby nie zrobić im krzywdy? (to była moja pierwsza myśl, później na spokojnie dokończyłam konsultację i wszystko poszło dobrze). Dodam, że było to na totalnym początku mojej pracy z podopiecznymi jako już trener personalny, więc zostałam rzucona na głęboką wodę. Wcześniej pracowałam z kobietami cierpiącymi na chorobę nowotworową w klubie fitness, ale nie była to praca 1:1. Pomimo wszystko trochę ułatwiło mi to sprawę. Dodatkowe obcowanie z takimi osobami podczas studiów również (robiłam praktyki na oddziale, gdzie było pełno kobiet po takim zabiegu) – fizjoterapeutom na pewno będzie łatwiej, jednak nie-fizjo-trener też na pewno sobie poradzi!

Sama musiałam dojść do tego co i jak – więc uruchomiłam PubMed’a i o to uwaga – dałam radę. Wy też dacie, tylko jak zawsze – trzeba o niektórych rzeczach pamiętać i zwracać na nie szczególną uwagę. Mam nadzieję, że artykuł Wam w tym pomoże.

Będzie to bardzo obszerny artykuł, dlatego będzie podzielony na dwie części.

Charakterystyka Amazonki

Na pierwszy rzut oka naprawdę normalne kobiety w średnim wieku, bardzo wesołe i uśmiechnięte. Cechowała je nadwaga, krótkie włosy… Nigdy w życiu nie powiedzielibyście, że któraś z nich zmaga się z nowotworem. Zmaga się – tak, czas teraźniejszy, gdyż żaden lekarz nie uzna nowotworu za „wyleczony” jeszcze 5 lat po zakończonym leczeniu. Zresztą nie ma sposobu, aby ktokolwiek w 100 % wykluczył możliwość nawrotu choroby.

Dla tych kobiet brak piersi był czymś naturalnym. Podczas rozmowy zaznaczyły jakby na marginesie, że są po amputacji piersi (przy pytaniu o przebyte hospitalizacje). Amazonki same dobrze wiedzą z czym mają problem, czego nie powinny robić, a co powinny robić, żeby czuć się lepiej. Zdają sobie sprawę, że aktywność fizyczna i dobrze zbilansowana dieta są kluczem do ich dobrego samopoczucia. Trener to dla nich jakby zabezpieczenie, że to co robią, robią na pewno dobrze. Dlatego Ty jako trener powinieneś wiedzieć co można, a czego nie można w takiej sytuacji robić (uwaga, istnieje ryzyko, że Twoja klientka będzie lepiej poinformowana od Ciebie – ma na pewno szybszy dostęp do najnowszych informacji J).

Dlaczego nie zauważyłam różnicy?
Odpowiedź jest prosta – większość kobiet po usunięciu piersi posiada ich protezy. Na pierwszy rzut oka wyglądają one jak prawdziwe.

No właśnie, mastektomia. Mastektomia to nic innego jak po prostu odjęcie piersi z okolicznymi węzłami chłonnymi. Można amputować jedną pierś (amputacja jednostronna) lub dwie (amputacja dwustronna).

„Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce. W ostatnich latach, według danych Krajowego Rejestru Nowotworów, liczba zachorowań w ciągu roku przekroczyła 16 500 i wzrosła w ostatnich dwóch dekadach o około 10 000. W Polsce rak piersi jest od kilku lat drugą, po raku płuca, przyczyną zgonów spowodowanych przez nowotwory złośliwe wśród kobiet (liczba zgonów – około 5500 rocznie).” – przerażające, prawda? Dlatego tak ważna jest profilaktyka. Nie jest to artykuł o samobadaniu piersi, jednak pozwolę sobie wstawić link do strony, która opisuje w jaki sposób to zrobić (czytelnie i przejrzyście) – panie, które to czytają – do łazienki, zrzucać ciuchy i się badać!!! (http://biust.pl/rak_piersi/jak_sie_badac_samobadanie.htm)

Musimy widzieć jak duże jest to zagrożenie po to, aby w umiejętny sposób wyłapać (już nawet podczas pierwszej konsultacji) np. obciążenie genetyczne i czynniki ryzyka u danej klientki.
Uświadamiamy jak ważne są badania okresowe, sprawdzamy tarczycę, wątrobę, mocz, itp., a piersi?

Klientka może powiedzieć Ci, że:

  1. Pali papierosy.
  2. Pije alkohol.
  3. Nie rodziła dzieci, albo pierwsze urodziła po 30tym roku życia (2 do 5 razy zwiększa się ryzyko zachorowania).
  4. Poroniła – poronienia samoistne i sztuczne mogą zwiększać ryzyko, gdyż działanie progesteronu w drugiej fazie ciąży wpływa ochronnie.
  5. Zażywa (zażywała) doustne leki antykoncepcyjne przez 6-8 lat.
  6. Jest leczona hormonoterapią zastępczą po menopauzie (trwająca powyżej 10 lat może wywołać zwiększenie ryzyka zachorowalności na raka piersi).
  7. Matka lub siostra cierpiały na nowotwór piersi (1,5 – 2 razy zwiększa ryzyko, największe ryzyko występuję u bliźniaczek jednojajowych).
  8. Chorowała już na raka piersi lub jakikolwiek inny nowotwór.
  9. Jest otyła (to zapewne zauważysz sam).
  10. Ma mało aktywności fizycznej.
  11. Źle się odżywia.
  12. Badała się i okazało się, że jest obciążona mutacją genu BRAC1. (5% – 10% nowotworów piersi ma charakter dziedziczny, w około 90% przypadków stwierdza się mutacje genów BRCA1 (breast cancer 1 gene) i/lub BRCA2 (breast cancer 2 gene). U nosicielek mutacji BRCA1 i BRCA2 ryzyko wystąpienia raka piersi przed 70 rokiem życia wynosi odpowiednio 82% i 70%, a raka jajnika 44% i 18%.)
  13. Często naświetlała klatkę piersiową (badanie RTG).

Pewnie jak zauważyłeś, nie każdy czynnik jest bezpośrednio związany z tą chorobą, natomiast powinieneś wiedzieć, że każdy z nich MOŻE predysponować do jej rozwoju. Twoim zadaniem jako trenera jest właśnie połączenie odpowiednich faktów w całość.

Podejrzewam, że jeśli miałbyś klientkę, u której stwierdzono takie schodzenie to raczej Wasza współpraca by się zakończyła… Nie tylko ze względu na samopoczucie podopiecznej, ale również ze względu na koszty – leczenie wiąże się z okropnymi pieniędzmi. Jest jednak szansa, że później wróci, więc znowu – przyda Ci się wiedza na temat tego jak postępować kiedy już będzie się czuła lepiej.

Treningi po operacji

Po pierwsze i zawsze najważniejsze – zawsze zgoda lekarza prowadzącego. Najlepiej konsultacja chociaż telefoniczna. Odchodzi się od stereotypu dwóch największych przeciwwskazań do wszystkiego – ciąża i nowotwór. Coraz częściej lekarze sami polecają pacjentkom uprawianie aktywności fizycznej, zwłaszcza, że po leczeniu chemią często zdarza się, że przybierają na wadze. Jak dobrze wiemy, nadwaga i otyłość nie jest sprzyjająca w leczeniu czegokolwiek, wręcz sama przynosi ze sobą kolejne choroby takie jak miażdżyca czy cukrzyca.

Długoterminowo amputacja piersi pokazuje wiele powikłań, szczególnie zauważalne są te w postawie ciała. Dla przykładu skupię się na jednostronnej mastektomii.

 Zmiany w postawie ciała

  1. Pogłębienie kifozy piersiowej.
    Moim zdaniem wpływa na to wiele aspektów. Jednym bardzo ważnym jest
    Blizny potrafią wiele złego narobić. Blizna ciągnie, może boleć, sprawia dyskomfort psychiczny – nie tylko „Boję się, że coś pęknie.” ale też „Jest duża i brzydka, nie chcę jej pokazywać”. Dlatego tak ważna jest jej mobilizacja – nie tylko sprawi, że nie będzie ciągnąć ale też powinna być jaśniejsza. Wydaje mi się, że mało który trener ma takie warunki, żeby robić to na własną rękę, więc przyda się tutaj współpraca z fizjoterapeutą, który się tym zajmie i nauczy pacjentkę w jaki sposób powinna mobilizować bliznę sama.
    Kolejnym aspektem może być stan psychiczny klientki. Może się odruchowo garbić, zaokrąglać plecy, jakby zasłaniając swoje kompleksy.
    Taka kolej rzeczy może prowadzić do sławnego zespołu skrzyżowania górnego (Chaitow 1996) czyli:
  • Napięte mięśnie piersiowe, mięsień czworoboczny i dźwigacz łopatki
  • Osłabione mięśnie zginacze głębokie szyi, równoległoboczne i zębaty przedniPojawia się charaterystyczna „zwieszona” postawa – głowa przemieszcza się w przód, klatka piersiowa „zapada się”, a plecy są zaokrąglone.

Co możesz z tym zrobić?

Z pewnością Twoja współpraca z fizjoterapeutą jest bardzo ważna. Podopieczna na pewno będzie korzystać z rehabilitacji (przynajmniej na początku), gdyż może wystąpić u niej obrzęk limfatyczny. Musi się nauczyć jak sobie z nim radzić, a fizjoterapeuta powinien dobrać jeszcze odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne, odesłać do Stowarzyszenia Amazonek, poinformować o możliwości kupienia protezy piersi.  W tym czasie warto zająć się też blizną i nadmiernie napiętymi mięśniami, np. metodami powięziowymi.

Ty utrwalasz efekt treningiem z podopieczną.

W omawianej sytuacji trzeba przede wszystkim korygować postawę na treningu jak i na co dzień. Przypominaj do znudzenia o każdym aspekcie prawidłowej techniki.

W następnej części kolejne aspekty postawy ciała i przykłady ćwiczeń, które mogą być pomocne. Dodatkowo wymienię przeciwwskazania w treningu dla kobiet po mastektomii.

Literatura:

  1. Akoochakian M, Davari HA, Alizadeh MH, Rahnama N, Evaluation of shoulder girdle strength more than 12 month after modified radical mastectomy and axillary nodes dissection, 2017
  2. Do JH, Kim W, Cho YK, Lee J, Song EJ, Chun YM, Jeon JY, Effects of resistance exerciser and complex decongestive therapy on arm function and muscular strenght in breast cancer related lymphedema, 2015
  3. Ibrahim M, Muanza T, Smirnow N, Sateren W, Fournier B, Kavan P, Palumbo M, Dalfen R, Dalzell MA, Time course of upper limb function and return-to-work post-radiotherapy in young adults with breast cancer: a pilot randomized control trial on effects of targeted exercise program, 2017
  4. Costa M, Saldanha P, Risk Reduction Strategies in Breast Cancer Prevention, 2017
  5. Enblom A, Lindquist H, Bergmark K, Participation in water-exercising long-term after breast cancer surgery: Experiences of significant factors for continuing exercising as a part of cancer rehabilitation, 2017
  6. Kim S Keays, Susan R Harris, Joseph M Lucyshyn, Donna L MacIntyre, Effects of Pilates exercises on shoulder range of motion, pain, mood, and upper-extremity function in women living with breast cancer: a pilot study, 2008
  7. Bąk M., Cieśla S., Assessment of postural disorders in women after radical mastectomy followed by immediate breast reconstruction, 2010
  8. Drzał-Grabiec J., Rachwał M., Walicka-Cupryś K., Body posture in women after mastectomy, 2013
  9. Kopytek E., Puchalski Z., Szwarc – Woźniak J., Pielęgnowanie pacjentki po mastektomii, 2013
  10. Bieńkiewicz J., Korczyński J., Piekarski J., Profilaktyczna mastektomia i profilaktyczna ooforektomia u nosicielek mutacji genów BRCA1 (breast cancer 1 gene) – opis 4 chorych, 2008

Do obejrzenia:

https://medtube.net/plastic-surgery/medical-videos/12516-modified-radical-mastectomy-3d-medical-animation

https://medtube.net/clinical-oncology/medical-videos/9858-mastectomy

Autor: Alina Sitek

—————————————————————————————

Trenerze
Wiem, że masz dość spamu na swojej skrzynce. Wiem też, że mogę dać Ci więcej niż myślisz. Gratuluję Ci, że wybrałeś zawód Trenera. Jeszcze bardziej gratuluję, że chcesz być najlepszy na rynku. Zapisz się na mój newsletter, a obiecuje Ci, że przy Twoim 100% zaangażowaniu nic Cię nie powstrzyma i uciekniesz konkurencji. To Ty będziesz wyznaczał trendy.
Do usłyszenia.
Kasia F.