Antykoncepcja u Twoich Podopiecznych

Tabletki antykoncepcyjne

Niniejszy artykuł ma za zadanie poszerzanie wiedzy Trenerów Personalnych nt nazw leków, które są brane przez ich Podopiecznych i ich ewentualnych skutków niepożądanych, które mogą przeszkadzać w osiąganiu celów treningowych. Przypominamy, że proces zdrowienia powinien następować z udziałem różnych specjalistów.  Potraktuj ten artykuł jako poszerzenie swojej wiedzy, ale pamiętaj, że każda osoba z którą spotykasz się w swojej pracy, to odrębna historia.

Antykoncepcja – temat pozornie łatwy i dobrze znany. Czy trener personalny powinien poruszać ten temat ze swoją podopieczną? Czy to nie jest zbyt intymny temat? Biorąc pod uwagę ilość działań niepożądanych środków antykoncepcyjnych, odpowiedź nasuwa się sama.

Wyróżniamy następujące rodzaje antykoncepcji zawierające w składzie leki hormonalne:

  1. Wkładka wewnątrzmaciczna (IUD) z lewonorgestrelem
  2. Doustna tabletka antykoncepcyjna (DTA)
  3. Plastry przezskórne antykoncepcyjne
  4. Krążek dopochwowy
  5. Zastrzyki domięśniowe

Wszystkie wyżej wymienione metody zawierają substancje ,które w określony sposób regulują gospodarką hormonalną kobiet.

  1. Dezogestrel + etynyloestradiol – Jednofazowy doustny środek antykoncepcyjny.  Hamuje wydzielanie LH, zwłaszcza jej wyrzut w środku cyklu.
  2. Dienogest + etynyloestradiol – Połączenie hormonów w jednofazowym doustnym środku antykoncepcyjnym. Składnik estrogenny hamuje wydzielanie FSH i wtórnie dojrzewanie pęcherzyka dominującego w jajniku; stabilizuje endometrium, zapobiegając nieoczekiwanym krwawieniom, powoduje zwiększenie zawartości receptora progesteronowego w endometrium.
  3. Drospirenon + etynyloestradiol – Jednofazowy doustny środek antykoncepcyjny. Działanie jak wyżej.
  4. Etynyloestradiol + gestoden – Połączenie hormonów w jedno- lub trójfazowym doustnym środku antykoncepcyjnym opartym na progestagenie III generacji. Działanie jak wyżej.
  5. Etynyloestradiol + lewonorgestrel – Połączenie hormonów w jedno-, dwu- lub trójfazowym doustnym środku antykoncepcyjnym. Działanie jak wyżej.
  6. Etynyloestradiol + norelgestromin – Połączenie hormonów w jednofazowym przezskórnym systemie antykoncepcyjnym. Hamuje wydzielanie FSH i wtórnie – dojrzewanie dominującego pęcherzyka jajnikowego.
  7. Etynyloestradiol + norgestymat – Jednofazowy doustny środek antykoncepcyjny.
  8. Lewonorgestrel – Samodzielnie występuje jako środek służący do antykoncepcji postkoitalnej ( antykoncepcja „po”)
  9. Uliprystal (octan uliprystalu) – antykoncepcji postkoitalna ( antykoncepcja „po”)

Jeśli chodzi o punkt 8 i 9 są to preparaty stosowane w antykoncepcji po. W takiej sytuacji kobieta z pewnością nie przyjdzie na trening. Nie każe Ci również trenerze pytać o tak intymne rzeczy. Jak już się przekonałeś niejednokrotnie jeśli cos jest oczywiste to znaczy ,że nie jest. I tak właśnie pkt. 9 to środek stosowany również w leczeniu mięśniaków macicy.

Musimy jednak wiedzieć, że środki antykoncepcyjne to nie tylko zapobieganie ciąży[1]. Jest to dla nas istotne jak ukierunkować wywiad, by otrzymać informację od naszej podopiecznej, czy takie leki stosuje.

  1. Noretysteron (octan noretysteronu) – dostępny pod nazwą handlową:

W skojarzeniu stosowany jako środek antykoncepcyjny. Samodzielnie stosowany w przypadku wielu dolegliwości Twoja podopieczna może udzielić Ci negatywnej odpowiedzi na pytanie czy stosuje środki antykoncepcyjne. „Nie stosuje, bo nie mam miesiączki” (pierwotny i wtórny brak miesiączki).

Trenerze, pomimo tak delikatnego i intymnego tematu musisz dowiedzieć się więcej na temat cyklu swojej podopiecznej. Czy jest regularny, czy towarzyszą mu określone dolegliwości, czy między cyklami są niepokojące objawy- wiem nie jesteśmy ginekologami, ale spójrz na listę poniżej i zobacz w jakich sytuacjach Twoja podopieczna może stosować lek, o którym mowa.

  • krwawienia na tle zaburzeń czynnościowych,
  • zespół napięcia przedmiesiączkowego,
  • mastopatia,( zwyrodnienie tkanki gruczołowej piersi, torbiele piersi)
  • mastodynia, (ból i obrzmienie piersi)
  • bolesne i nieregularne miesiączkowanie,
  • endometrioza.

Twoja podopieczna nie stosuje antykoncepcji. Natomiast już niewiele czasu zostało do ślubu, stąd pracujecie nad tym, aby jej figura w sukni ślubnej była idealna. Ponieważ data ślubu pokrywa się niestety z terminem miesiączki Twojej klientki, więc za poradą swojego ginekologa postanowiła ją przesunąć- jak? Farmakologicznie stosując właśnie preparat z wyżej wymienionym składnikiem.

Możesz również pomyśleć ”na szczęście moja podopieczna już nie jest w wieku rozrodczym, więc ten artykuł nie jest mi potrzebny…” Na pewno?

  1. Dienogest + estradiol- Połączenie hormonów w czterofazowym doustnym środku antykoncepcyjnym lub w preparacie do ciągłej hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie. Hormonalna terapia zastępcza w leczeniu objawów niedoboru estrogenu u kobiet, będących ponad rok po menopauzie.
  1. Medroksyprogesteron Syntetyczna pochodna progesteronu o przedłużonym działaniu, silniejsza od niego w działaniu progestagennym i hamującym owulację

Temat menopauzy rozwinę w osobnym artykule, gdyż stosowane w tym czasie leczenie wychodzi poza tematykę środków antykoncepcyjnych.

Wiemy już ,że nasza podopieczna stosuje środki antykoncepcyjne  niezależnie od przeznaczenia. Na co powinniśmy zwrócić uwagę? Przybliżę teraz najczęstsze działania niepożądane, które mogą wpłynąć zarówno na jakość, jak i na efektywność treningu. Ze względu na dużą liczbę objawów niepożądanych podzielę je na układy.

  1. Układ nerwowy:
  • Ból głowy- od lekkiego do ciężkich migren z aurą, osłabieniem i wymiotami włącznie. Bądźmy ostrożni, gdy nasza podopieczna zgłasza ból głowy. Nasz trening zwłaszcza intensywny może wywołać migrenę, która potrafi pozbawić ją swobodnego funkcjonowania nawet przez 2-3 dni.
  • Zawroty głowy- samodzielne lub jako objaw rozwijającej się migreny.
  • Nerwowość i reakcje agresywne- kolejny trening a Twoja podopieczna złości się na każdą propozycję ćwiczenia? Rzuca hantelki i nie chce ćwiczyć? Dla Ciebie trenerze informacja- nie zwalczysz tego w tym dniu. To nie jest Twoja wina. Spróbuj zestawu ćwiczeń, które będą chętniej akceptowane przez podopieczną. Nie sprawi to, że nerwowość w danym dniu zniknie, ale może spowoduje, że się nie nasili.
  • Obniżenie nastroju- brak chęci i zaangażowania do ćwiczeń. Trudny do przeprowadzenia trening. Masz wrażenie, że Twojej klientce nie podoba się żaden zestaw ćwiczeń. Macha bezwiednie hantelkami. Nie chce z Tobą rozmawiać- nie lubi Cię? Nieprawda. Może ten dzień poświeć na relaksację, rozciąganie, rolowanie a może po prostu nauka oddechu?
  • Skurcze w kończynach dolnych- bardzo nieprzyjemny objaw utrudniający prawidłowe wykonywanie ćwiczeń. Zmniejsz ilość powtórzeń w serii. Zrób dłuższe przerwy. Wypróbuj rozciągania po każdej serii.
  1. Układ krążenia:
  • nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze- obserwujemy naszą podopieczną. Jak reaguje na ćwiczenia, na zmianę pozycji. Zarówno stopień zmęczenia jak i nagłe zaczerwienienie twarzy, uczucie gorąca. Pracujemy z osobą, u której może, ale nie musi rozwinąć się takie działanie uboczne stosowanych leków. Przede wszystkim czujność.
  • zakrzepowe zapalenie żył [2]- mówimy tutaj o ryzyku wystąpienia, dlatego ruch oraz unikanie zastoju w żyłach kończyn dolnych jest bardzo istotna dla naszej podopiecznej.
  • Tachykardia, kołatanie serca- Trenujecie już ponad miesiąc. Do tej pory wszystko było w porządku. Twoja klientka stosuje monitor aktywności. Od kilku treningów zauważyła, że jej tętno jest wyższe a po treningu, gdy kładzie się spać ma wrażenie kołatania serca. Przychodzi do Ciebie i mówi „musimy coś zmienić w treningu, bo ten jest chyba dla mnie zbyt intensywny”.  Nie skojarzy tego ze stosowaną antykoncepcją. Znam osobę, która stosując antykoncepcję narzekała na kołatanie serca. Holter 24-godzinny pokazał 2500 dodatkowych pobudzeni komorowych na dobę. Suplementacja, leki- nic nie pomagało. Pomogło dopiero odstawienie środków antykoncepcyjnych- uczulam Was.
  1. Układ pokarmowy – dolegliwości żołądkowe, nudności, wymioty, biegunka- wszystkie te objawy wyłączą nam podopieczną z treningu, więc zalecenie to odpocząć. Zwiększony apetyty- najbardziej uciążliwy skutek uboczny dla kobiet. Zwłaszcza tych, które próbują zredukować masę ciała. Istotne jest tutaj nasze wsparcie po to by podopieczna była z nami szczera. Okaż zrozumienie. Wiesz doskonale, że jej apetyt może być nasilony przez stosowane leki. Edukacja jak przeorganizować posiłki. Co zmienić w diecie?
  2. Skóra: trądzik, wysypka, wyprysk, ostudy, wypadanie włosów, rumień wielopostaciowy, świąd, nadmierne owłosienie, wirylizacja. Wszelkie objawy skórne mogą powodować obniżenie samooceny, a co za tym idzie rezygnację z treningu. Twoja klientka może wstydzić się, np. nadmiernego owłosienia. Jak sobie z tym poradzić? Czy trening w strefie zapewniającej jej komfort ( wydzielone pomieszczenie) sprawi, że Twoja podopieczna będzie ćwiczyć właśnie z Tobą? Czy z trenerem, który zabierze ją na strefę wolnych ciężarów, gdzie jest dwudziestu mężczyzn i dziesięć kobiet jak z okładki czasopisma?
  3. Układ rozrodczy/ układ moczowy – głównie chciałabym się skupić na trzech objawach, które mogą spowodować przerwy w treningach – ból piersi, krwawienia, stany zapalne dróg rodnych/dróg moczowych. Są to schorzenia, o których Twoja podopieczna może wstydzić się powiedzieć.
  4. Układ oddechowy: zapalenie zatok, astma, zakażenie górnego odcinka dróg oddechowych. Co możemy zrobić? Nie narażamy naszej podopiecznej na duże wahania temperatur. Nie zabieramy jej po rozgrzewce na trening do miejsca, w którym nad głową wieje nam klimatyzator.
  5. Narząd wzroku/słuchu:  zaburzenia widzenia/słuchu, zapalenie spojówek.
  6. Ogólne: uczucie zmęczenia, ból pleców, zmiana masy ciała, obrzęk kończyn dolnych, objawy grypopodobne.

Trenerze poznałeś właśnie kolejną grupę leków i towarzyszących jej objawów ubocznych. Mam nadzieję, że informację tu zawarte pomogą Ci lepiej przygotować się do pracy z Twoją podopieczną.

Autor: Anna Jakubiec

 Literatura:

  1. Noncontraceptive uses of hormonal contraceptives. Clinical Management Guidelines for Obstetrician-Gynecologists No. 110, January 2010

Obstetrics & Gynecology, 2010; 115 (1): 206–218

  1. Ryzyko zakrzepicy żylnej związane ze stosowaniem dwuskładnikowych doustnych środków antykoncepcyjnych – przegląd systematyczny z metaanalizą. B.H. Stegeman i wsp.BMJ, 2013; 347: f5298 doi: 10.1136/bmj.f5298

—————————————————————————————

Trenerze
Wiem, że masz dość spamu na swojej skrzynce. Wiem też, że mogę dać Ci więcej niż myślisz. Gratuluję Ci, że wybrałeś zawód Trenera. Jeszcze bardziej gratuluję, że chcesz być najlepszy na rynku. Zapisz się na mój newsletter, a obiecuje Ci, że przy Twoim 100% zaangażowaniu nic Cię nie powstrzyma i uciekniesz konkurencji. To Ty będziesz wyznaczał trendy.
Do usłyszenia.
Kasia F.